Dbanie o zęby powinno być codziennym rytuałem, bez którego nie wychodzimy rano z domu. Prawidłowa higiena jamy ustnej może nas uchronić przed wieloma nieprzyjemnymi schorzeniami. Wiele osób wstydzi się swojego uśmiechu, a przyczyną jest zazwyczaj krzywy zgryz uzębienia. Na wadę zgryzu wpływ ma wiele czynników, czasami zdarza się, że są one od nas niezależne. W wielu przypadkach krzywy zgryz jest efektem nieprawidłowych nawyków nabranych w dzieciństwie, ale również może mieć podłoże genetyczne. Nieprawidłowy zgryz to nie tylko element estetyczny, ale również dyskomfort odczuwany w czasie przeżuwania pokarmów.

Jednym ze sposobów na poprawę krzywego zgryzu jest decyzja o aparacie ortodontycznym. Za nim jednak się na niego zdecydujemy należy wybrać się do stomatologa, który zbada stan naszego uzębienia. Nie możemy założyć aparatu jeśli nasze zęby nie są wyleczone. Kolejnym ważnym etapem jest wizyta w gabinecie ortodontycznym, gdzie lekarz zbada wielkość naszej wady zgryzu.

Krok 1 – kiedy wybrać się na wizytę u specjalisty?

Odpowiedni wiek na pierwszą wizytę u lekarza ortodonty to moment, w którym naszemu dziecku przestają się wyżynać zęby mleczne, a zaczyna przybywać zębów stałych. Z reguły jest to wiek 6 – 7 lat. Na takim badaniu zostanie określone czy zgryz układa się prawidłowo.
Jeśli specjalista wykryje jakiekolwiek nieprawidłowości w zgryzie to z reguły zaleca korektę, jeśli wada jest minimalna wyznaczy inny termin wizyty, np. za kilkanaście miesięcy.
Należy pamiętać, że zabiegi ortodontyczne do 12 roku życia mają za zadanie pobudzić kości szczęki do prawidłowego układania, aby nasze dziecko nie musiało zakładać aparatu ortodontycznego. Pierwsze aparaty ortodontyczne zakłada się dopiero kiedy dziecko ma wszystkie stałe i zdrowe zęby, z reguły jest to okres po 14 roku życia.

Krok 2 – czy istnieją przypadki, w których nie można nosić aparatu ortodontycznego?

Istnieje kilka przykładów, kiedy nie można zakładać aparatu ortodontycznego. Jedną z przesłanek niepozwalającą na noszenie aparatu są choroby układu odpornościowego, m.in. białaczka. Innym przykładem może być nieleczona prawidłowo cukrzyca czy zaburzenia hormonalne.
Wymienione schorzenia wpływają niekorzystnie na zabiegi związane z prostowaniem uzębienia. Ponadto przed założeniem aparatu należy wyleczyć wszelkie ubytki oraz zapalenia występujące w jamie ustnej.
Osoby cierpiące na schorzenia związane z osteoporozą kości czy zanikiem kości mogą nosić aparat ortodontyczny, ale dopiero po skończonych terapiach przywracania właściwego stanu kości.

Krok 3 – kto może nosić aparat ortodontyczny?

W teorii aparaty ortodontyczne może nosić każdy i nie ma ograniczeń wiekowych. Jednak należy pamiętać, że aparat zaaplikowany u dziecka szybciej przynosi pożądane efekty.
Coraz więcej dorosłych osób decyduje się na korektę krzywego zgryzu. Jednak u nich poprawa przebiega znacznie wolniej niż w przypadku dzieci.
Prostowanie krzywego zgryzu u dorosłych osób jest znacznie trudniejsze, ponieważ zęby są bardziej uwapnione i nie poddają się tak łatwo procesowi prostowania. Niewątpliwie stan jamy ustnej oraz uzębienia wpływa na efekt końcowy. Z reguły korony oraz mosty opóźniają efekt prostowania zębów.

Krok 4 – jakie są skutki krzywego zgryzu?

Najbardziej widocznym skutkiem krzywego zgryzu jest nieestetyczny uśmiech, jednak za krzywymi zębami kryje się szereg nieprzyjemnych schorzeń uzębienia. Nieprawidłowy zgryz częściej jest atakowany przez próchnicę, która powoduje erozję szkliwa na zębach.
Innym bolesnym schorzeniem często występującym u osób z krzywym zgryzem są choroby przyzębia, takie jak np. zapalenie dziąseł. Ponadto złe ułożenie zębów powoduje, że pokarmy są nieprawidłowo rozdrabniane i w związku z tym cierpimy również na inne schorzenia związane z nieprawidłowo spożytymi posiłkami.

Krzywy zgryz powoduje, że nasze zęby układają się nieprawidłowo w jamie ustnej i dochodzi do znacznie szybszego ścierania szkliwa. Nieprzyjemne ścieranie zębów tzw. okluzja objawia się bardzo często zwichnięciami stawów szczękowo-żuchwowych.

Krok 5 – jaki aparat ortodontyczny będzie dla nas najlepszy?

W pierwszej kolejności należy wyróżnić dwa aparaty ortodontyczne, mianowicie stały oraz ruchomy. Ten ostatni charakteryzuje się tym, że jest bardziej dyskretny z reguły nosimy go wyłącznie w domu lub w czasie snu. Zazwyczaj aparaty ruchome oferowane są dzieciom z wadą zgryzy. Terapia aparatem ortodontycznym ruchomym może trwać nawet do 2 lat.
Zadaniem aparatu ruchomego jest zniwelowanie wad szczęki, niestety aparat nie prostuje zębów. Po wyregulowaniu krzywego ustawienia kości szczękowych lekarz ortodonta zaproponuje naszemu dziecku aparat stały, który można założyć dopiero w momencie gdy posiadamy wszystkie stałe zęby.
Aparat ortodontyczny stały charakteryzuje się tym, że jest on montowany przez lekarza ortodontę i może być tylko przez niego usunięty. Aparat stały ma wiele właściwości poza korektą zgryzy, prostuje również kości szczęki, niekiedy pobudza je również do wzrostu.
Mówiąc o aparacie stałym należy również wspomnieć aparat wewnętrzny, czyli tzw. lingwalny. Mocowany jest on od wewnętrznej strony zębów, a nie jak w przypadku pozostałych aparatów, które mocowane są od zewnętrznej strony. Jest to najbardziej dyskretny wśród aparatów korekcyjnych.

Krok 6 – jakie są właściwości aparatu ortodontycznego zewnętrznego?

Z reguły aparaty ortodontyczne zbudowane są z tych samych materiałów pomimo iż maja różne właściwości. Aparaty mocuje się do zębów trzonowych pierścieniami, natomiast do zębów przednich bardziej dyskretnymi zamkami. Wyglądają one jak małe kosteczki i są mocowane do frontowej części zęba.
Lekarz ortodonta łączy między sobą małe zameczki za pomocą drucika, który powoduje, że zęby układają się w odpowiedni sposób. Kształt zębom nadawany jest przez lekarza ortodontę.
Kiedyś aparaty były tworzone z nieatrakcyjnych wizualnie materiałów, na szczęście ta sfera medycyny poszła w znaczny sposób na przód i aparaty tworzone są ze znacznie lepszych materiałów. Aparat ortodontyczny może być wykonany np. z metalu, porcelany, akrylu lub kryształów.

Krok 7 – kiedy zakładany jest aparat ortodontyczny?

Przed założeniem aparatu ortodontycznego należ wykonać szereg badań specjalistycznych w celu sprawdzenia ułożenia zębów w jamie ustnej. Do takich badań należą badanie RTG panoramiczne szczęki, fotografia zębów oraz twarzy.
W przypadku gdy wada zgryzu jest bardziej zaawansowana lekarz ortodonta może zlecić wykonanie badania RTG kości, aby sprawdzić czy dziecko przestało już rosnąć. Należy również pamiętać, że lekarz zaleci wykonanie lub sam wykona wycisk wszystkich zębów w jamie ustnej.
W kolejnym etapie należy ustalić plan leczenia. Aparat ortodontyczny nie może być założony jeśli stan jamy ustnej nie jest całkowicie wyleczony. Ponadto przed założeniem aparatu wykonywany jest zabieg zdejmowania kamienia z zębów. Na ostatnim etapie przygotowywany jest aparat ortodontyczny na górną i dolną część zębów.

Krok 8 – czy noszenie aparatu ortodontycznego jest uciążliwe?

Zakładanie aparatu ortodontycznego nie jest bolesne, jednak trwa dość długo nawet 2 godziny przez co można odczuwać lekki dyskomfort. Pierwsze bolesne odczucia mogą się pojawić podczas pierwszych posiłków. Z reguły już po tygodniu ustają jakiekolwiek nadwrażliwości w czasie jedzenia.
Kolejne nieprzyjemności mogą się pojawić po wizytach kontrolnych, ale z reguły mijają już po kilku dniach. Im dłużej nosimy aparat ortodontyczny tym z czasem dyskomfort jest mniej odczuwalny.
Inne dolegliwości jakie mogą dokuczać w czasie noszenia aparatu to podrażnianie policzków, wtedy należy zgłosić się do lekarza ortodonty, który zabezpieczy wystający fragment aparatu, aby w jamie ustnej nie powstawały stany zapalne.

Krok 9 – przed czym chroni aparat ortodontyczny?

Aparaty ortodontyczne stałe poza tym, że ich głównym zadaniem jest nadanie zgryzowi odpowiednich proporcji zabezpieczają również zęby przed atakami próchnicy. Warunkiem jednak musi być prawidłowy montaż aparatu na zębach.
Wszystkie elementy aparatu ortodontycznego mocowane są na odpowiedni klej, który został wzbogacony fluorem i zabezpiecza przestrzeń między zębem a elementem aparatu.
Jeśli dojdzie do jakiegokolwiek ubytku ortodonta przekleji element aparatu natomiast lekarz stomatolog dokona wypełnienia powstałego ubytku. Jednak są to sytuacje bardzo rzadkie, na które z reguły wpływ ma nie sposób zamontowania aparatu a właściwości genetyczne organizmu pacjenta.

Krok 10 – co zrobić, aby aparat ortodontyczny był mniej widoczny?

Na wygląd naszego aparatu ortodontycznego bez wątpienia ma cena. Jeśli chcemy, aby zamki montowane na przednich częściach były mniej widoczne należy założyć inne elementy wykonane np. z ceramiki, porcelany lub kryształów.
Zazwyczaj na zęby boczne montowane są tańsze elementy wykonane z metalu. Bardzo często dzieci proszą o założenie kolorowych gumek, są one regularnie wymieniane podczas wizyt kontrolnych w gabinecie ortodontycznym.

Krok 11 – w jaki sposób dbać o higienę jamy ustnej?

Najłatwiej umyć aparat ruchomy, który po prostu wyjmujemy z jamy ustnej i poddajemy zabiegom higienicznym. W przypadku aparatu stałego zobowiązani jesteśmy do nabycia odpowiedniego sprzętu do prawidłowej higieny jamy ustnej.
Najczęściej lekarz ortodonta zleca nabycie odpowiednich narzędzi do mycia zębów z aparatem ortodontycznym. Najczęściej są to specjalna szczoteczka, wyciorek oraz nici dentystyczne. Posiadacze aparatów ortodontycznych zobowiązani są do regularnego usuwania resztek pokarmów, które osadzają się na zębach.

Krok 12 – czy aparat ortodontyczny przeszkadza w czasie jedzenia?

Jedzenie w aparacie ortodontycznym nie jest niewygodne jeśli się do niego przyzwyczaimy. Przede wszystkim pierwszy etap noszenia aparatu może być nieco uciążliwy, ponieważ powinniśmy spożywać lekkie potrawy i unikać twardych orzechów. Z czasem nabieramy wprawy i przyrządzanie posiłków nie jest już dla nas wyzwaniem.
Niewątpliwie posiadacze aparatów ortodontycznych powinni stosować dietę, co prawda nie jest ona rygorystyczna, ale należy pamiętać głównie o produktach zabronionych takich jak np. cola, która wpływa destrukcyjnie na klej, którym montowany jest aparat do zębów. Ponadto należy unikać produktów słodkich oraz lepkich, jak np. słodycze z toffi.

Krok 13 –jak często należy kontrolować uzębienie z aparatem ortodontycznym?

Kontrole uzębienia z aparatem ortodontycznym odbywają się raz w miesiącu. Natomiast jeśli posiadamy aparat samoregulujący to wizyty można ograniczyć do raz na dwa miesiące.
Regularne wizyty u stomatologa są na tyle istotne, że ich brak lub przeoczenie może spowodować, że efekt końcowy nie będzie wyglądał tak jakbyśmy chcieli. Czasami podczas badania lekarz może zalecić wykonywanie dodatkowych zabiegów higienicznych, aby między zębami nie pozostawało jedzenie.
Aparaty ortodontyczne z reguły nosi się do dwóch lat, oznacza to kilkanaście wizyt ortodontycznych. W przypadku bardziej zaawansowanego skrzywienia zgryzu lekarz może przesunąć datę zdjęcia aparatu nawet o kolejny rok.

Krok 14 – jak wygląda zakończenie prostowania zgryzu?

Samo zdjęcie aparatu ortodontycznego nie oznacza jeszcze zakończenia kuracji. W kolejnym etapie lekarz ortodonta zaleci założenia aparatu retencyjnego na pewien czas, aby zęby nie zaczęły powracać na stare miejsce. W innych przypadkach lekarz zaleca zastosowanie dodatkowych łuków aplikowanych od wnętrza zęba, aby zęby utrzymały się w określonym miejscu. Czasami zalecane jest noszenie aparatu ruchomego przez pewien czas.

W przypadku aparatu ruchomego to lekarz określa okres w jakim musi być on noszony, z reguły trwa to około 30 dni. Można go zdejmować jedynie na czas spożywania posiłków oraz higieny jamy ustnej. Natomiast po aplikacji łuków w niektórych przypadkach pozostają one na zębach nawet na 10 lat.